Ούτε στα χαρακώματα ούτε στη δουλειά
δεν θα πεθάνουμε για τα αφεντικά
Η ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΝΟΙΞΙΑΤΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ,
ΕΙΝΑΙ ΑΠΕΡΓΙΑ ΤΑΞΙΚΗ
«Την Κυριακήν να κλείωσι τα καταστήματα, καθ’ όλην την ημέραν, και οι
πολίται ν’ αναπαύωνται. Οι εργάται να εργάζωνται 8 ώρας την ημέραν. Ν’
απονέμηται σύνταξις εις τους εκ της εργασίας παθόντας και καταστάντας
ανικάνους προς διατήρησιν εαυτών και της οικογενείας των».
Αιτήματα των εργατών από την
πρώτη Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα (1893)
Η καθιέρωση της Εργατικής Πρωτομαγιάς
H 1η Μαΐου καθιερώθηκε ως η Παγκόσμια Ημέρα των Eργατών στις 20 Ιουλίου 1889 κατά τη διάρκεια του ιδρυτικού συνεδρίου της Δεύτερης Διεθνούς στο Παρίσι, σε ανάμνηση του μακελειού στο Σικάγο το 1886, όπου η αστυνομία άνοιξε πυρ κατά εργατών. Βασικό αίτημα των εργατικών συνδικάτων την 1η Μαΐου 1886 αποτελούσε το 8ωρο, καθώς την περίοδο εκείνη δεν υπήρχε στις ΗΠΑ εργατική νομοθεσία και οι εργαζόμενοι αναγκάζονταν να εργάζονται αμέτρητες ώρες, ακόμα και Κυριακές. Στη δυναμική πορεία στο Σικάγο έλαβαν μέρος περισσότεροι από 90.000 εργαζόμενοι/ες, ενώ περίπου 350.000 εργάτ(ρι)ες από 1.200 εργοστάσια συμμετείχαν στην απεργία.
Οι βίαιες συμπλοκές έγιναν τρεις μέρες αργότερα, στις 4 Μαΐου, στην πλατεία Χεϊμάρκετ του Σικάγο, κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης προς συμπαράσταση των απεργών. Παρά τον ειρηνικό χαρακτήρα της πορείας, η αστυνομία έλαβε την εντολή να διαλύσει με τη βία την κινητοποίηση. Στις συμπλοκές που ακολούθησαν, άγνωστος από το πλήθος πέταξε προς τις αστυνομικές δυνάμεις μία χειροβομβίδα, η οποία εξερράγη, σκοτώνοντας 1 αστυνομικό και τραυματίζοντας δεκάδες. Ως απάντηση, οι αστυνομικοί άρχισαν να πυροβολούν τους συγκεντρωμένους, με αποτέλεσμα 4 νεκρούς διαδηλωτές και πολλούς τραυματίες. Το επόμενο χρονικό διάστημα, με στόχο την άγρια καταστολή του εργατικού κινήματος, συλλαμβάνονται 8 αναρχικοί συνδικαλιστές εργάτες. Ενάμιση χρόνο αργότερα, 4 από αυτούς οδηγούνται στην κρεμάλα ως πρωτοστάτες των γεγονότων.
Η Εργατική Πρωτομαγιά σήμερα
Εκατόν σαράντα χρόνια μετά τα γεγονότα στο Σικάγο οι διεκδικήσεις και τα προτάγματα της Πρωτομαγιάς παραμένουν τραγικά επίκαιρα. Το 8ωρο και η πενθήμερη εργασία είναι στο στόχαστρο, τα όρια συνταξιοδότησης ξεχειλώνουν, ενώ οι συντάξεις πετσοκόβονται. Τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα έχουν εκτοξευθεί, με αποτέλεσμα κάθε χρόνο τα νούμερα να είναι τουλάχιστον τριψήφια. Ο χαμηλός βασικός μισθός, η ακρίβεια στα ενοίκια και τα είδη πρώτης ανάγκης ωθούν την εργατική τάξη στον αποκλεισμό και την ανέχεια. Όλα αυτά υπάρχουν και εξελίσσονται σε συνθήκες παγκόσμιου πολέμου, κάνοντας την κατάσταση αφόρητη. Όλα όσα κερδήθηκαν από την εργατική τάξη, τον προηγούμενο ενάμιση αιώνα, προσπαθούν να μας αφαιρέσουν σιγά σιγά σήμερα. Με διαδοχικούς αντιδραστικούς νόμους έρχονται να καταπατήσουν όσα έχει κερδίσει ο κόσμος του αγώνα με το αίμα του.
Απέναντι σε όλα αυτά, η υπεράσπιση των εργατικών κεκτημένων δημιουργεί αναχώματα στις διαθέσεις των αφεντικών και τις «καινοτόμες» ιδέες τους για την εργασιακή μας εξόντωση. Οι εργατικές διεκδικήσεις και οι παρεμβάσεις σε χώρους εργασίας καλλιεργούν το έδαφος για την κατάκτηση καλύτερων εργασιακών σχέσεων, δημιουργούν ένα πλαίσιο αναγκαίου φόβου της εργοδοσίας, και συγκροτούν αντίπαλο δέος. Δεν κάνουμε μνημόσυνο στο παρελθόν, τιμούμε τους νεκρούς της τάξης μας και διεκδικούμε στο παρόν απέναντι σε όσους μάς αφαιρούν το μέλλον.
ΒΙΟΛΑΝΤΑ
Στις 26/1/2026 έκρηξη που προκλήθηκε από διαρροή προπανίου στο εργοστάσιο της Βιολάντα οδήγησε στον θάνατο 5 εργατριών και τον τραυματισμό αρκετών ακόμα ατόμων. Προστίθενται έτσι στη μακρά λίστα των νεκρών της Τάξης μας, ακόμα πέντε γυναίκες που ξεκίνησαν να πάνε στη δουλειά τους και δεν γύρισαν ποτέ στα σπίτια τους. Ο πατριαρχικός καταμερισμός της εργασίας, τις οδήγησε να εργάζονται σε επισφαλείς νυχτερινές βάρδιες σε αδήλωτο υπόγειο του εργοστασίου, για να μπορούν παράλληλα να καλύψουν την απλήρωτη εργασία της μητέρας και της συζύγου στο σπίτι.
Ο θάνατός τους οφείλεται στην ανθρωποκτόνα «αμέλεια» της εργοδοσίας και την παντελή έλλειψη μέτρων προστασίας και προληπτικών ελέγχων. Παρά τις συνεχείς καταγγελίες των εργαζομένων για την έντονη οσμή προπανίου στις εγκαταστάσεις, ο εργοστασιάρχης Κων/νος Τζιωρτζιώτης αδιαφόρησε πλήρως για την ασφάλεια των εργατών, ενώ παράλληλα τρομοκρατούσε και φίμωνε κάθε προσπάθεια συνδικαλιστικής τους δράσης.
Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων έχει εκτοξευθεί. Παρόλο που η καταγραφή τους είναι ελλιπής, τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Μόνο για τον Γενάρη του 2026 μετράμε ήδη 14 νεκρούς και 18 τραυματίες. Ενδεικτικότερα, έχουμε 633 νεκρούς/ές εργαζόμενους/ες για το διάστημα 2022- 2025. Τα νούμερα προκαλούν φρίκη και είναι προφανές πως δεν φταίει «η κακιά στιγμή». Οι υπεύθυνοι έχουν ονοματεπώνυμο και οι αιτίες για τον αυξανόμενο αριθμό εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων βρίσκονται στην κρατική-κυβερνητική πολιτική.
Αναλυτικότερα:
Α. ΑΝΤΕΡΓΑΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
Η κυβέρνηση της ΝΔ με μια σειρά νόμων (Χατζηδάκη, Γεωργιάδη και Κεραμέως) έχει απορρυθμίσει πλήρως τα εργατικά κεκτημένα δεκαετιών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η μετατροπή του ΣΕΠΕ σε ανεξάρτητη αρχή, η θεσμοθέτηση της 13ωρης εργασίας, οι υπερωρίες μας που έγιναν φθηνότερες για τα αφεντικά, οι απεργίες μας που θεωρούνται παράνομες και καταχρηστικές, οι ατομικές συμβάσεις εργασίας με μηδενικές ώρες, η εργασία στην οποία εξωθούνται οι συνταξιούχοι συνάδελφοί μας, το διάλειμμα που δεν υπολογίζεται ως εργασιακός χρόνος, αλλά και η κυριακάτικη εργασία που έγινε πλέον καθεστώς.
Προφανώς, όταν δεν σου φτάνει ένας μισθός για να βγάλεις τα προς το ζην, θα δουλέψεις σε μια και δυο και τρεις δουλειές. Όταν η σύνταξη δεν μπορεί να καλύψει τις βασικές σου ανάγκες ως ηλικιωμένου ατόμου, θα επιστρέψεις πίσω στην δουλειά ακόμα κι αν το σώμα δεν το επιτρέπει. Και φυσικά αν κατέβεις στον δρόμο να διεκδικήσεις τα αυτονόητα, θα χτυπηθείς και θα διωχθείς από τους προστάτες των κυρίαρχων, την ελληνική αστυνομία.
Β. ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ
Οι συλλογικές συμβάσεις, ήδη από το 2010, άρχισαν να παγώνουν, να περιορίζονται και να αντικαθίστανται από επιχειρησιακές συμβάσεις, με στόχο τον περιορισμό των δικαιωμάτων και τη μείωση του εργατικού κόστους. Έκτοτε δεν έχουν επανέλθει. Οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας δεν προβλέπουν μόνο αυξήσεις στους μισθούς και στα επιδόματα, αλλά περιλαμβάνουν και όρους για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, της υγιεινής και της ασφάλειάς μας. Σε αντίθεση με την οδηγία της ΕΕ, που ορίζει ότι το 80% των εργαζομένων πρέπει να καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις, στην Ελλάδα τα ποσοστά δεν ξεπερνούν το 20%.
Γ. ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗ ΣΕΠΕ & ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΛΕΓΧΩΝ
Το κράτος μετέτρεψε το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) σε δήθεν ανεξάρτητη αρχή με τον Ν. 4808/21 του Χατζηδάκη, απαξιώνοντας το θεσμικό του ρόλο. Οι επιθεωρητές που είναι υπεύθυνοι για τους ελέγχους ασφαλείας και υγιεινής είναι μετρημένοι στα δάχτυλα. Η απουσία ελεγκτικού μηχανισμού παρέχει ασυδοσία στους εργοδότες να διατηρούν στα ύψη την υποδηλωμένη και αδήλωτη εργασία, καταστρατηγώ- ντας κάθε έννοια εργατικού δικαίου και ασφάλειας. Η Επιθεώρηση Εργασίας συνεχίζει να ελέγχεται από το Υπουργείο Εργασίας, ενώ ταυτόχρονα καταργείται η δυνατότητα να προσφύγουν οι εργαζόμενοι σε δεύτερο βαθμό. Καθοριστική είναι επίσης η κάλυψη που προσφέρει ο νόμος στον εκάστοτε επιθεωρητή/τρια, καθώς ορίζει ότι ουδεμία διοικητική ή ποινική ευθύνη φέρει για τα πορίσματα που εκδίδει, παρέχοντας ασυλία, ώστε να μπορεί να εκδίδει εξόφθαλμα φιλεργοδοτικές αποφάσεις, ή να στέλνει αδικαιολόγητα υποθέσεις στο αρχείο.
Δ. ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ
Η πλειονότητα των μικρών και μεγάλων εργοδοτών, έχοντας σκοπό να αυξήσει τα κέρδη της, επιδιώκει τις περικοπές των απαραίτητων μέτρων για την υγιεινή και την ασφάλειά μας. Στο ζύγι της ασφάλειας και κινδύνου, συμφέρει τους εργοδότες η έκθεσή μας στον κίνδυνο. Εξαντλούν κάθε περιθώριο παραβατικότητας, ακόμη και στο πρόσφορο έδαφος που τους παρέχουν οι κυβερνήσεις. Για παράδειγμα, συχνά «ξεχνούν» να παρέχουν τα απαραίτητα Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), ενώ παράλληλα μας φορτώνουν με έξτρα καθήκοντα και ευθύνες που δεν είναι της ειδικότητάς μας. Ταυτόχρονα, ενώ γνωρίζουν πως η δουλειά δεν βγαίνει με το υφιστάμενο προσωπικό, αντί για προσλήψεις, απαιτούν γρήγορους ρυθμούς και πολύωρη εργασία, γεγονός που εκτοξεύει τον αριθμό των κινδύνων.
Ε. ΕΝΤΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Ο χαμηλός μισθός σε συνδυασμό με την υψηλή φορολογία της εργατικής τάξης, τα υπέρογκα ενοίκια και τη δυσβάσταχτη κάλυψη των βασικών μας αναγκών, μάς εξαναγκάζουν σε 10ωρη και 12ωρη εργασιακή εξόντωση, συνήθως σε παραπάνω από μια εργασίες ή σε απασχόληση 7/7, χωρίς καμία ανάπαυλα, ώστε να δώσουμε όλο τον μισθό μας σε σούπερ μάρκετ - νοίκι - ρεύμα - νερό. Οι εργοδότες απαιτούν από τους εργαζομένους να εξοντώνονται για να τα φέρουν βόλτα με τον υψηλό φόρτο εργασίας στα υποστελεχωμένα πόστα τους, με αποτέλεσμα οι υψηλοί ρυθμοί εργασίας να ενισχύουν την εξάντληση και να απειλούν τη ζωή μας.
ΣΤ. ΕΛΛΕΙΨΗ ΦΟΡΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ - ΔΥΣΤΥΧΗΜΑΤΩΝ
Ακολουθώντας την τακτική «δεν βλέπω, δεν ακούω, δεν μιλάω», οι κρατικοί μηχανισμοί και θεσμοί δεν κάνουν ούτε τα στοιχειώδη, όπως να καταγραφούν τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα ή να ορίσουν τις επαγγελματικές ασθένειες. Πάνω από τα μισά εργατικά ατυχήματα-δυστυχήματα, δεν καταγράφονται από τις ελληνικές αρχές, ώστε να αναπαράγεται ένα success story με επίπλαστους αριθμούς. Η καθημερινότητα στην εργασία αποδεικνύει την πραγματική διάσταση των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων.
Για παράδειγμα, στους εργαζομένους οδηγούς δικύκλου, το εργατικό ατύχημα καταγράφεται ως τροχαίο ατύχημα και όχι ως τροχαίο εργατικό ατύχημα. Όπως και σε άλλα επαγγέλματα, π.χ. στον επισιτισμό, τον αγροτικό κλάδο ή τον κλάδο των κατασκευών (τρανταχτό παράδειγμα το εργοτάξιο του Ελληνικού), αν ο εργαζόμενος είναι υποδηλωμένος ή αδήλωτος, ο εργοδότης σπεύδει να αποκρύψει το συμβάν. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εργοδότες επιστρατεύουν όλα τα μέσα για να μας φιμώσουν και να μην καταγγείλουμε το ατύχημα. Δυστυχώς, όμως, ακόμα κι εμείς οι ίδιες δεν αναφέρουμε πάντα το ατύχημα είτε από άγνοια είτε εξαιτίας του φόβου της απόλυσης.
ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ;
Σπάμε τον φόβο. Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε πόση δύναμη έχουμε στα χέρια μας ως Εργατική Τάξη. Μας εκβιάζουν λέγοντας ότι, αν αντισταθούμε στις κακές συνθήκες εργασίας, θα χάσουμε εντελώς τις δουλειές μας. Εμείς, όμως, παράγουμε τον πλούτο των κοινωνιών μας. Με συνείδηση και αλληλεγγύη προστατεύουμε η μία την άλλη. Διεκδικούμε τα Μέσα Ατομικής Προστασίας για όλες. Δεν συναινούμε στην εντατικοποίηση της εργασίας – της δικής μας ή των άλλων. Απαιτούμε τις κατάλληλες και ασφαλείς συνθήκες εργασίας. Και πάνω από όλα στεκόμαστε αλληλέγγυοι στους συναδέλφους μας.
Η πραγματική δύναμη της εργατικής τάξης πηγάζει πάντα μέσα από τη συλλογική οργάνωση, τις συλλογικές και ακηδεμόνευτες ταξικές διεκδικήσεις. Απέναντι στη βαρβαρότητα του κράτους και του κεφαλαίου, η κοινωνική βάση πρέπει να βρίσκεται συσπειρωμένη. Αυτοοργανωνόμαστε και επιλέγουμε να δράσουμε εμείς για εμάς.
Η αυτοοργάνωση δεν είναι απλώς μια πρακτική επιλογή, είναι πολιτική δήλωση που επισημαίνει ότι δεν χρειαζόμαστε αντιπροσώπους και αρχηγούς να ορίζουν τι μπορούμε να κάνουμε και τι όχι. Επιδιώκουμε να χτίσουμε συλλογικά έναν κόσμο βασισμένο στις δικές μας ανάγκες και στις δικές μας δυνάμεις.
Αντιιεραρχικά, ακηδεμόνευτα και μαχητικά οργανωνόμαστε σε σωματεία βάσης και εργατικές συλλογικότητες.
Απεργιακή συγκέντρωση 1η Μάη:
Παρασκευή 11:00, Χαυτεία
ΣΒΕΟΔ | Συνέλευση Βάσης Εργαζομένων Οδηγών Δικύκλου
ΣΣΜ | Σωματείο Σερβιτόρων Μαγείρων και λοιπών εργαζομένων του κλάδου του επισιτισμού
ΣΒΕΜΚΟ | Σωματείο Βάσης Εργαζομένων μη κυβερνητικών οργανώσεων
ΣΒΕΑΚΥΠ | Σωματείο Βάσης Εργαζομένων στον Αγροδιατροφικό Κλάδο & στις Υπηρεσίες Πρασίνου
ΣΒΕΑ | Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας
Πρωτοβουλία Εργαζομένων & Ανέργων στην ιδιωτική εκπαίδευση
