Την Παρασκευή 22 Οκτωβρίου, το σωματείο μας είχε καλέσει συγκέντρωση έξω από το Υπουργείο Εργασίας. Εκείνη την ημέρα υπήρχε συνάντηση, με πρωτοβουλία του Υπουργείου Εργασίας για να μας παρουσιάσει την πρόταση της επιτροπής που ήταν επιφορτισμένη με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας στην ελληνική νομοθεσία. Στη συνάντηση παρευρέθηκαν οι ακόλουθοι:
Από τη πλευρά του υπουργείου:
Γ.Γρ.Εργασιακών Σχέσεων κος Μηλαπίδης
Γ.Διευ/ντής Ερ.Σχέσεων κος Αγραπιδάς
ΣΕΠΕ κος Καραμάρης
Εκπρόσωπος από Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ)
Ευρωπαική Ένωση Επίβλεψη Κα. Πανταζίδου
Νομικοί Σύμβουλοι του υπουργείου εργασίας
Από Σωματεία:
ΣΒΕΟΔ
ΣΒΕΔΙ
ΣΩΔΙΤΑΒ
ΕΠΙΧ/ΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ EFOOD
ΕΠΙΧ/ΚΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ SPEEDEX
ΣΑΔΤΑθήνας
ΣΑΔΙωαννίνων
ΣΑΔΘεσσαλλονίκης
ΣΑΔΑχαίας
ΣΕΔΤΕΠΕ
ΣΕΤΑ
Κατάθεση και σχολιασμός της ΣΒΕΟΔ για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας.
Η συνάντηση κράτησε περίπου 2μιση ώρες και ξεκίνησε με την παρουσίαση του προτεινόμενου σχεδίου νόμου και συνεχίστηκε με παρατηρήσεις από όλα τα παρόντα σωματεία.
Όπως έχουμε ξαναγράψει η ευρωπαϊκή οδηγία έχει θετικό πρόσημο και δείχνει μια πρόθεση για εξορθολογισμό του επαγγέλματος στις πλατφόρμες. Το νομοσχέδιο σαφώς και ακολουθεί την ευρωπαϊκή ντιρεκτίβα χωρίς όμως να καινοτομεί ή να είναι τολμηρό υπέρ των εργαζομένων. Πέρα από τις εξαγγελίες και τις τυμπανοκρουσίες της Υπουργού Εργασίας, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ελληνική κυβέρνηση ήταν μια από αυτές που ΔΕΝ ψήφισαν το προσχέδιο της ευρωπαϊκής οδηγίας το 2024. Εκείνη η εκδοχή της ευρωπαϊκής οδηγίας υπεράσπιζε τα κεκτημένα της εργατικής τάξης, με πιο εμφατικό τρόπο και περιόριζε αποτελεσματικότερα τις αυθαιρεσίες και την ψευδεπίγραφη φριλάνς εργασία στις πλατφόρμες. Με βάση λοιπόν την ανάγνωση και τις παρατηρήσεις που έχουμε κάνει, είδαμε πως και μία λέξη από την οδηγία να αλλάξει ή να αφαιρεθεί, μπορεί να αλλάξει εις βάρος μας το νόημα, στο σχέδιο νόμου. Να τονίσουμε πως, σύμφωνα με το υπουργείο, η ψήφισή του θα συμβεί περί τα μέσα Δεκέμβρη στην ολομέλεια της βουλής, αφού περάσει από τις επιτροπές και συζητηθεί κατά άρθρο. Άρα αντίστοιχες και πιο ισχυρές πιέσεις (η κυβέρνηση υπηρετεί τις ορέξεις του ντόπιου και διεθνούς κεφαλαίου) θα ασκηθούν, εκτιμούμε, και από την πλευρά των πολυεθνικών.
Το σωματείο μας πήγε στη συνάντηση σωστά προετοιμασμένο και διαβασμένο και πολύ καλά έκανε. Η φωνή μας ακούστηκε δυνατά και υπερασπίστηκε την κατατεθειμένη ανάλυση και το περιεχόμενο της συνέλευσης για τις πλατφόρμες. Αναφέραμε πως η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να ακολουθήσει το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Δανία, την Ισπανία και την Ιταλία, όπου σε αυτές τις χώρες έχει απαγορευτεί η ψευδεπίγραφη φριλάνς εργασία και οι διανομείς εργάζονται με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας. Οι εταιρείες πλατφόρμες είναι αυτές που ασκούν έλεγχο, διεύθυνση και καθορίζουν τους όρους εργασίας των διανομέων, παρέχοντας την εφαρμογή και συνεπώς την πρόσβαση στην εργασία. Ταυτόχρονα ο αλγόριθμος εποπτεύει, αξιολογεί, τιμωρεί, παύει λογαριασμούς και τερματίζει την "συνεργασία" κατά το δοκούν, κάνοντας κατάχρηση του διευθυντικού δικαιώματος. Αναφέραμε πως, οι εταιρείες οχυρώνονται πίσω από την ψευδεπίγραφη φριλάνς εργασία και καταπατούν όλα τα εργατικά κεκτημένα, επιβάλλουν την εργασία χωρίς ωράριο και αποποιούνται των ευθυνών τους στα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα. Θετική έκπληξη αποτέλεσε το γεγονός πως και άλλα σωματεία έχουν συγκλίνει προς τη θέση μας για την ψευδεπίγραφη φριλάνς εργασία.
Τονίσαμε αρκετές φορές πως, μετά από προσφυγή εργαζόμενου στο ΣΕΠΕ, η θετική απόφαση του ΣΕΠΕ για εξαρτημένη σχέση εργασίας, θα πρέπει να είναι προσωρινά εκτελεστή, ώστε ο εργαζόμενος να μην περιμένει το δικαστήριο και να μη μένει εκτός εργασίας. Θα πρέπει το υπουργείο να αναλάβει τις ευθύνες του και να προστατεύει τους εργαζόμενους που "απλά" διεκδικούν να εφαρμοστεί η εργατική νομοθεσία, γεγονός που, άλλωστε, το προβλέπει η ευρωπαϊκή οδηγία.
Στη συνέχεια αναφερθήκαμε σε συγκεκριμένα άρθρα του υποψηφίου νομοσχεδίου. Όλες οι παρακάτω παρατηρήσεις στα άρθρα έγιναν με την πολύτιμη συμβολή του νομικού συμβούλου του σωματείου μας Δημήτρη Γούλα.
Στο άρθρο 4
- Είναι προβληματικός ο περιορισμός του ορισμού των εκπροσώπων των εργαζομένων "στους νόμιμους εκπροσώπους του σωματείου της πλέον αντιπροσωπευτικής συνδικαλιστικής οργάνωσης της πλατφόρμας".
- Με αυτό τον τρόπο, το υπουργείο, αφήνει εκτός άλλα αιρετά όργανα, τα οποία ίσως μπορούν να υπάρχουν και χωρίς επιχειρησιακό σωματείο. Ή στρώνει το έδαφος να βλαστήσουν κίτρινα εργοδοτικά σωματεία, για συνομιλητές. Αντίθετα, το αντίστοιχο άρθρο στην οδηγία περιλαμβάνει και “ελεύθερα εκλεγμένους εκπροσώπους”.
Στο άρθρο 5
- Τονίσαμε πως θα πρέπει να μην υπάρχουν εργολάβοι και όλες οι προσλήψεις να γίνονται απευθείας στις πλατφόρμες.
- Επισημάναμε πως όσο συνεχίζει να υπάρχει το μοντέλο των εργολάβων, οι διανομείς να προσλαμβάνονται ώς μισθωτοί.
- Ακόμη η αναφορά, στο σχέδιο νόμου, σε αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη πλατφόρμας –διαμεσολαβητή, δεν αρκεί και πρέπει να γίνει πιο συγκεκριμένη. Η πρόταση μας είναι, σε οποιαδήποτε περίπτωση εργατικής διαφοράς, η ευθύνη να είναι αποκλειστικά στην πλατφόρμα. Να μην αναγκάζεται ο εργαζόμενος να τρέχει με διαφορετικές αγωγές για να δικαιωθεί. Σε αυτό συμφώνησαν και άλλα σωματεία.
Στο άρθρο 7
- όπου μιλάει για τα μαχητά τεκμήρια, αναφέραμε πως τα τεκμήρια είναι ελλιπή και πρέπει να προστεθούν και άλλα.
- Το σχέδιο νόμου περιορίζει το τεκμήριο στη δικαστική οδό, δηλαδή ενεργοποιείται όταν οι εργαζόμενοι ασκήσουν αγωγή, ενώ το άρθρο 5 της Οδηγίας προβλέπει εφαρμογή του και στις σχετικές διοικητικές διαδικασίες. Θα πρέπει, δηλαδή, η Επιθεώρηση Εργασίας ως διοικητική υπηρεσία να ασκεί ελεγκτικές και κυρωτικές αρμοδιότητες. Το ίδιο και ο ΕΦΚΑ, όταν ελέγχει την καταβολή εισφορών, κάνοντας νομικό χαρακτηρισμό της σχέσης ως εξαρτημένης ή ανεξάρτητης.
- Η τυπική ελευθερία απόρριψης έργων ή σύνδεσης δεν αρκεί, όταν η πραγματική λειτουργία του συστήματος την αναιρεί στην πράξη. Για την ενεργοποίηση του τεκμηρίου θα πρέπει να αρκεί η απόδειξη συγκεκριμένων περιστατικών που, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, υποδηλώνουν διεύθυνση και έλεγχο, χωρίς να προϋποτίθεται ήδη πλήρης θεμελίωση της εξάρτησης.
- Θα πρέπει ρητά να αναφερθούν οι πραγματικοί περιορισμοί της ελευθερίας ανάληψης και εκτέλεσης εργασίας που προκύπτουν από την κατανομή έργων, την κατάταξη, τις αξιολογήσεις, τις συνέπειες άρνησης ή αποσύνδεσης, τη διαμόρφωση της αμοιβής και τη δεσμευτική προδιάρθρωση της παροχής.
Στα άρθρα 12 και 13
- θα πρέπει να αποτυπωθούν χωριστά, η διαρκής ανθρώπινη εποπτεία και η τακτική αξιολόγηση, με συμμετοχή των εκπροσώπων και σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον ανά διετία (άρθρο10 παρ. 1 της Οδηγίας). Η ίδια η αιτιολογική έκθεση αναφέρεται σε διαρκή εποπτεία, αλλά αυτό δεν αποδίδεται ρητά στο σχέδιο νόμου.Η διετία αφορά την αξιολόγηση και δεν μπορεί να εκληφθεί ως περίοδος απουσίας ελέγχου (εποπτείας).
- Χρειάζεται επίσης η προσθήκη «χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση», ώστε οι δύο εβδομάδες από την υποβολή του αιτήματος να λειτουργούν ως ανώτατο όριο και όχι ως συνήθης χρόνος αναμονής.
Στο άρθρο 15
- Η σχετική αιτιολογική έκθεση εμφανίζει την παρ. 2 σαν να αφορά ήδη ειλημμένες αποφάσεις. Αντίθετα, το άρθρο 13 παρ. 2 της Οδηγίας, προβλέπει ενημέρωση και διαβούλευση για αποφάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν στην εισαγωγή ή ουσιαστική μεταβολή των συστημάτων.
- Η γνώμη των εκπροσώπων πρέπει να μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την απόφαση, πριν αυτή οριστικοποιηθεί, κι αυτό δυστυχώς δεν αποτυπώνεται στην αιτιολογική έκθεση.
Στο άρθρο 18
- Θα πρέπει να προβλέπεται ρητά ότι και οι εκπρόσωποι μπορούν να ζητούν τα στοιχεία για τη μέση διάρκεια δραστηριότητας, τον μέσο εβδομαδιαίο αριθμό ωρών εργασίας και το μέσο εισόδημα. Παρά τη γενική αναφορά στους εκπροσώπους στην αρχή της παρ. 2, η ειδική διατύπωση της περ. γ΄ και η αιτιολογική έκθεση αναφέρουν μόνο αίτημα της Επιθεώρησης Εργασίας. Πρέπει να περιληφθούν και οι εκπρόσωποι των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα (άρθρο 17 παρ. 1 και 3 Οδηγίας).
Στο άρθρο 19
- Η διάταξη απαιτεί το αποδεικτικό στοιχείο να βρίσκεται στην κατοχή και υπό τον έλεγχο της πλατφόρμας, ενώ το άρθρο 21 της Οδηγίας αρκείται στον έλεγχο. Η πρόσθετη προϋπόθεση της κατοχής πρέπει να εγκαταληφθεί και να αναφέρεται μόνο ότι το στοιχείο τελεί υπό τον έλεγχο της πλατφόρμας. Διαφορετικά θα αμφισβητούν οι πλατφόρμες την αποκάλυψη στοιχείων μόνο και μόνο επειδή τηρούνται από τρίτο τεχνικό πάροχο, όπως αρχεία απορρίψεων και κατάταξης, αν και η πλατφόρμα έχει τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να τα ανακτήσει και να τα προσκομίσει. Η εξωτερική τήρηση δεν θα πρέπει να περιορίζει την πρόσβαση, εφόσον τα στοιχεία παραμένουν υπό τον έλεγχό της.
Συνάδελφοι/σσες η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας αφορά το μέλλον του επαγγέλματος μας και ευρύτερα της τάξης μας, καθώς η εργασία χωρίς δικαιώματα (ψευδεπίγραφη freelance) κυριαρχεί σε πολλούς επαγγελματικούς κλάδους. Το σχέδιο νόμου έχει ελλείψεις ίσως και σκόπιμα. Δουλειά μας είναι πριν γίνει νόμος να περάσει με όσο το δυνατό λιγότερα σημεία εις βάρος των εργαζομένων. Το σωματείο μας θα καταθέσει υπόμνημα στο υπουργείο με το σύνολο των παρατηρήσεων μας, ώστε το νομοσχέδιο να προστατεύει στην πράξη τους εργαζόμενους. Η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας ανοίγει τον δρόμο σε αγώνες και διεκδικήσεις με το βάρος να πέφτει στα σωματεία και στους εργαζόμενους. Μας αντιστοιχεί ως σωματείο, που καταθέτει σταθερά, με συνέπεια και με διαλεκτική τις συλλογικές θέσεις μας, όλα αυτά τα χρόνια, να κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας για να βάλουμε ένα στοπ στην ασυδοσία και στις αυθαιρεσίες των εταιρειών πλατφόρμας.
Πολυεθνικές εταιρείες
Παγκόσμια εκμετάλλευση
Διεθνείς αγώνες
